Powrót do zwolnienia z VAT jest możliwy nie wcześniej niż po upływie roku, licząc od końca roku, w którym podatnik utracił prawo do zwolnienia lub z niego zrezygnował. Zasada ta wynika z art. 113 ust. 11 ustawy o VAT i obejmuje zarówno przedsiębiorców, którzy przekroczyli limit, jak i tych, którzy zrezygnowali dobrowolnie.
Okres karencji – kluczowy warunek powrotu
Kluczowym elementem regulacji jest okres karencji, czyli obowiązkowa przerwa przed możliwością powrotu do zwolnienia. Karencja liczy się od końca roku kalendarzowego, a nie od dnia rezygnacji czy utraty zwolnienia.
Przykład 1: jeśli przedsiębiorca zrezygnował ze zwolnienia w marcu 2025 r., okres karencji biegnie od 31 grudnia 2025 r., więc najwcześniejszy powrót możliwy jest od 1 stycznia 2027 r. (po upływie pełnego 2026 r.).
Przykład 2: jeżeli rezygnacja nastąpiła 1 listopada 2023 r., ponowne skorzystanie ze zwolnienia jest możliwe od 1 stycznia 2025 r.
Elastyczność terminu – nie tylko od nowego roku
Przepisy nie ograniczają powrotu do zwolnienia wyłącznie do początku roku podatkowego. Powrót może nastąpić od pierwszego dnia dowolnego miesiąca w trakcie roku, o ile upłynął wymagany okres karencji. Daje to przedsiębiorcy praktyczną elastyczność w planowaniu.
Warunki materialne powrotu
Limit obrotów – przedsiębiorca nie może przekroczyć limitu 200 000 zł w skali roku. W razie przekroczenia progu konieczna jest rezygnacja ze zwolnienia i ponowne odczekanie roku karencji.
Brak czynności wyłączających – podatnik nie może wykonywać czynności, które ustawowo wymuszają status czynnego podatnika VAT (niezależnie od obrotów).
Procedura administracyjna – zawiadomienie do urzędu
Aby wrócić do zwolnienia, należy złożyć do urzędu skarbowego zawiadomienie o wyborze zwolnienia w terminie do 7 dni od dnia, od którego podatnik chce znów korzystać ze zwolnienia.
Formalnie odbywa się to poprzez aktualizację formularza VAT‑R – jest to deklaracja powrotu do zwolnienia, którą trzeba złożyć we właściwym terminie.
Kroki powrotu – jak to zrobić
Poniżej znajduje się prosta ścieżka postępowania krok po kroku:
- Wybierz miesiąc, od którego chcesz ponownie korzystać ze zwolnienia (po upływie karencji liczonych od końca roku);
- Sprawdź, czy spełniasz warunki materialne (nieprzekroczenie 200 000 zł oraz brak czynności wyłączających);
- Złóż VAT‑R jako aktualizację w ciągu 7 dni od dnia faktycznego wyboru zwolnienia.
Konsekwencje powrotu – zmiana statusu VAT-owca
Powrót do zwolnienia pociąga za sobą konsekwencje podatkowe. Zmienia się przeznaczenie używania towarów oraz składników majątku – przy działalności zwolnionej brak prawa do odliczania VAT.
Jeżeli wcześniej odliczano VAT od składników majątku, może powstać obowiązek dokonania korekty odliczonego podatku, zgodnie z zasadami korekt wieloletnich.
Praktyczne implikacje dla przedsiębiorcy
Z praktycznego punktu widzenia rezygnacja ze zwolnienia i powrót do niego wymagają planowania. Przedsiębiorca, który przekroczył limit 200 000 zł, traci zwolnienie i staje się czynnym podatnikiem VAT. Gdy obroty spadną poniżej limitu, może rozważyć powrót – z zachowaniem karencji i formalności.
Pamiętaj: okres karencji liczy się od końca roku, a nie od dnia utraty lub rezygnacji. Regulacja ta bywa nieintuicyjna dla osób, które zrezygnowały wcześnie w roku, ale działa jednolicie dla wszystkich podatników.
