Prawomocność – co to znaczy?
Prawomocność to stan orzeczenia sądu, który wskazuje, że nie przysługuje od niego żaden zwyczajny środek odwoławczy ani inny środek zaskarżenia.
Orzeczenie sądu staje się prawomocne w momencie, gdy nie można już skutecznie wnieść zwyczajnego środka zaskarżenia.
W praktyce oznacza to, że postanowienie nabiera mocy prawnej i może być wykonane. Istotne jest rozróżnienie między prawomocnością a wykonalnością – prawomocność dotyczy mocy prawnej orzeczenia, natomiast wykonalność to możliwość jego egzekucji przez komornika sądowego.
Dla szybkiego porównania różnic między prawomocnością a klauzulą wykonalności warto zwrócić uwagę na poniższe zestawienie:
| Cecha | Prawomocność | Klauzula wykonalności |
|---|---|---|
| Co potwierdza | Brak możliwości zaskarżenia zwyczajnym środkiem | Możliwość przymusowego wykonania orzeczenia |
| Skutek | Nadanie mocy prawnej orzeczeniu | Umożliwia egzekucję komorniczą |
| Kto stwierdza/nadaje | Sąd, który wydał orzeczenie (zwykle I instancji) | Sąd I lub II instancji, zależnie od miejsca akt |
| W odniesieniu do wierzyciela | Warunek formalny potwierdzający stabilność rozstrzygnięcia | Niezbędna do wszczęcia egzekucji |
Kiedy postanowienie staje się prawomocne?
Termin uzyskania prawomocności zależy od rodzaju orzeczenia i tego, czy złożono środek odwoławczy:
- Brak środka odwoławczego – postanowienie uprawomocni się po 7 dniach od jego wydania;
- Zawiadomienie o zamiarze apelacji – termin na wniesienie apelacji wynosi 14 dni od dnia otrzymania odpisu postanowienia wraz z uzasadnieniem;
- Brak apelacji w terminie – postanowienie uprawomocni się po bezskutecznym upływie tego terminu.
Do zwyczajnych środków zaskarżenia, które opóźniają prawomocność, należą między innymi:
- zażalenie,
- apelacja,
- sprzeciw od nakazu zapłaty.
Jak uzyskać stwierdzenie prawomocności?
Procedura złożenia wniosku
Aby uzyskać urzędową wzmiankę o prawomocności postanowienia, należy złożyć wniosek o stwierdzenie prawomocności do sądu, który wydał orzeczenie. Wniosek można złożyć w każdym czasie.
Stwierdzenia prawomocności dokonuje się jednoosobowo na posiedzeniu niejawnym. Kompetencję w tym zakresie mają następujące sądy:
- Sąd I instancji – stwierdza prawomocność orzeczeń wydanych w sprawie;
- Sąd II instancji – o ile akta sprawy znajdują się jeszcze w tym sądzie.
Po przesłaniu akt do sądu I instancji stwierdzenia prawomocności dokonuje ponownie sąd pierwszej instancji.
Formalne wymogi wniosku
Wniosek o stwierdzenie prawomocności nie wymaga zachowania szczególnych warunków formalnych, ale musi spełniać ogólne wymogi pism procesowych z art. 126 Kodeksu postępowania cywilnego. Powinien zawierać:
- oznaczenie sądu, do którego jest skierowany,
- imię i nazwisko lub nazwę strony, ich przedstawicieli ustawowych i pełnomocników,
- oznaczenie rodzaju pisma,
- osnowę wniosku lub oświadczenia oraz dowody na poparcie przytoczonych okoliczności,
- podpis strony albo jej przedstawiciela ustawowego lub pełnomocnika.
Koszty i opłaty
Za złożenie wniosku pobiera się opłatę kancelaryjną 20 zł za każde rozpoczęte 10 stron dokumentu.
Aby obniżyć koszty, można dołączyć posiadany odpis postanowienia – sąd stwierdzi na nim prawomocność bez sporządzania nowego dokumentu (w niektórych przypadkach również może to wymagać opłaty).
Klauzula wykonalności – różnica od stwierdzenia prawomocności
Klauzula wykonalności to potwierdzenie sądu, że wyrok może być wykonany na drodze egzekucji przez komornika.
Kto nadaje klauzulę wykonalności:
- Sąd I instancji – przed którym sprawa się toczyła;
- Sąd II instancji – jeśli akta sprawy znajdują się jeszcze w tym sądzie.
Nadanie klauzuli polega na przybiciu pieczęci z informacją o jej nadaniu, którą podpisuje sędzia lub referendarz sądowy. Dla wierzyciela uzyskanie klauzuli wykonalności jest zwykle niezbędne do wszczęcia postępowania egzekucyjnego.
Praktyczne wskazówki
Składając wniosek o stwierdzenie prawomocności, warto pamiętać o kilku zasadach:
- wniosek składa się do sądu, który wydał postanowienie,
- nie ma ograniczeń czasowych – wniosek można złożyć w każdym momencie,
- stwierdzenia dokonuje się na wniosek strony – sąd nie robi tego z urzędu,
- można jednocześnie poprosić o wydanie odpisu orzeczenia z klauzulą prawomocności.
Dla osób zainteresowanych windykacją należności stwierdzenie prawomocności to dopiero pierwszy krok – kolejnym etapem jest uzyskanie klauzuli wykonalności i wszczęcie postępowania egzekucyjnego u komornika sądowego.
