Jeśli pobrałeś nienależne świadczenie z ZUS (np. zasiłek chorobowy, rentę rodzinną, emeryturę), masz obowiązek je zwrócić wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie.
Podstawa prawna: art. 84 ust. 1 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych. Odsetki naliczane są od dnia następującego po dniu wypłaty do dnia spłaty.
Wyjątek: jeżeli świadczeniobiorca zawiadomił ZUS o okolicznościach powodujących ustanie prawa do świadczeń lub wstrzymanie ich wypłaty, a mimo to wypłaty były kontynuowane, zwrot następuje bez odsetek.
Terminy przedawnienia
Należności z tytułu nienależnie pobranych świadczeń przedawniają się po 10 latach, licząc od dnia uprawomocnienia się decyzji.
Bieg terminu przedawnienia nie rozpoczyna się lub ulega zawieszeniu od dnia zawarcia z ZUS umowy o odroczeniu terminu płatności lub rozłożeniu należności na raty.
Należności zabezpieczone hipoteką lub zastawem nie ulegają przedawnieniu; po upływie terminu mogą być egzekwowane wyłącznie z przedmiotu hipoteki lub zastawu.
Warunki umorzenia należności
Umorzenie jest możliwe wyłącznie w wyjątkowych przypadkach. ZUS może umorzyć dług, jeżeli stwierdzi całkowitą nieściągalność należności albo uzna, że znajdujesz się w trudnej sytuacji finansowej i rodzinnej.
Dodatkowo, zgodnie z art. 84 ust. 8, ZUS może odstąpić od żądania zwrotu całości lub części należności, gdy zachodzą szczególnie uzasadnione okoliczności lub gdy kwota nienależnie pobranych świadczeń nie przewyższa kosztów upomnienia w postępowaniu egzekucyjnym w administracji.
Alternatywne możliwości – raty i odroczenie
Gdy jednorazowa spłata przekracza Twoje możliwości, możesz złożyć wniosek o ulgę w spłacie należności oraz skonsultować się z doradcą ds. ulg i umorzeń, który przedstawi najdogodniejsze formy uregulowania długu i pomoże przygotować niezbędne dokumenty (numery kontaktowe znajdziesz na www.zus.pl).
Możliwe formy ulgi to: rozłożenie na raty – odsetek nie nalicza się od dnia wpływu wniosku; odroczenie terminu płatności – również bez odsetek od dnia złożenia wniosku.
Jeśli dłużnik nie spłaci w terminie ustalonych rat, pozostała kwota staje się natychmiast wymagalna wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie.
Procedura ubiegania się o umorzenie
Aby skutecznie złożyć wniosek o umorzenie należności, postępuj według poniższych kroków:
- Przygotowanie pisma – sporządź wniosek w dwóch egzemplarzach;
- Złożenie wniosku – złóż pismo w placówce ZUS, która wydała decyzję, lub złóż odwołanie ustnie do protokołu podczas rozmowy z pracownikiem ZUS;
- Zakres informacji we wniosku – w piśmie wskaż:
- należności, których umorzenia żądasz,
- datę i numer decyzji zobowiązującej do zwrotu,
- uzasadnienie braku możliwości spłaty zadłużenia (kluczowe dla oceny trudnej sytuacji finansowej i rodzinnej).
.
Rodzaje należności podlegające umorzeniu
Umorzeniu mogą podlegać należności na ubezpieczenia społeczne i zdrowotne oraz na Fundusz Pracy.
Bezpieczeństwo wierzytelności ZUS
Nienależnie pobrane świadczenia mogą być zabezpieczane hipoteką przymusową i ustawowym prawem zastawu (z wyjątkiem potrąceń z bieżąco wypłacanych świadczeń), co umożliwia ZUS skuteczną egzekucję także przy długoterminowych zaległościach.
