Wyrok zaoczny w sprawie o ustalenie ojcostwa
Tak, sąd może wydać wyrok zaoczny w sprawie o ustalenie ojcostwa, nawet jeśli pozwany się nie stawi.
Po zapoznaniu się z materiałem dowodowym sąd może uznać ojcostwo lub oddalić powództwo, jeżeli zebrane dowody są niewystarczające. Wyrok zaoczny nie może opierać się wyłącznie na twierdzeniach powoda – sąd musi samodzielnie ocenić i zweryfikować dowody.
Kto może wnieść sprawę o ustalenie ojcostwa
Uprawnienie do żądania sądowego ustalenia pochodzenia dziecka przysługuje następującym podmiotom:
- dziecko – może domagać się ustalenia swojego pochodzenia w celu uregulowania sytuacji osobistej i majątkowej;
- matka dziecka – może wnieść powództwo dla ochrony dobra dziecka i zapewnienia mu należnych świadczeń;
- domniemany ojciec – ma prawo wystąpić z powództwem, jeśli podejrzewa, że jest ojcem i chce uregulować swoje relacje z dzieckiem;
- prokurator – może wytoczyć powództwo, gdy wymaga tego ochrona praworządności lub interes dziecka.
W praktyce postępowanie najczęściej inicjuje matka lub pełnoletnie dziecko, jednak każda z wymienionych wyżej osób może skutecznie wnieść pozew.
Właściwość sądu
Pozew w sprawie o ustalenie ojcostwa składa się do sądu rejonowego właściwego dla miejsca zamieszkania pozwanego lub powoda. To sądy rejonowe rozpoznają te sprawy w pierwszej instancji.
Cechy szczególne postępowania
Sprawa o ustalenie ojcostwa należy do spraw ze stosunków między rodzicami a dziećmi i ma charakter szczególny, ponieważ rozstrzyga o pochodzeniu dziecka. Postępowanie sądowe wchodzi w grę, gdy istnieje spór co do tego, czy wskazany mężczyzna jest ojcem.
W jednym postępowaniu można dochodzić także związanych z tym roszczeń majątkowych (np. alimentów). Zasądzenie tych roszczeń jest uzależnione od wcześniejszego ustalenia ojcostwa.
Ograniczenia proceduralne przy wyroku zaocznym
Szczególne regulacje chronią prawidłowość ustaleń w sprawach o pochodzenie dziecka. Najważniejsze z nich to:
- brak możliwości oparcia wyroku zaocznego wyłącznie na twierdzeniach powoda,
- zakaz wydania rozstrzygnięcia wyłącznie na uznaniu powództwa lub przyznaniu faktów,
- obowiązek sądu samodzielnego przeprowadzenia i oceny dowodów, nawet przy nieobecności pozwanego.
Wyrok zaoczny w tych sprawach musi być wynikiem wnikliwej oceny rzeczywistych, zweryfikowanych dowodów, a nie jedynie jednostronnych oświadczeń.
Skutki prawomocnego wyroku ustalającego ojcostwo
Prawomocny wyrok działa wstecz: od chwili urodzenia dziecka, a w zakresie dziedziczenia – od chwili poczęcia.
Najistotniejsze skutki to:
- powstanie prawnego stosunku ojcostwa między mężczyzną a dzieckiem,
- powstanie obowiązku alimentacyjnego względem dziecka,
- nabycie przez ojca władzy rodzicielskiej z mocy prawa w stosunku do małoletniego,
- możliwość zawieszenia, ograniczenia lub pozbawienia władzy rodzicielskiej przez sąd w samym wyroku.
Kwestia nazwiska dziecka
Wyrok ustalający ojcostwo obejmuje także kwestię nazwiska. Jeżeli rodzice nie złożyli zgodnych oświadczeń co do nazwiska, dziecko nosi nazwisko składające się z nazwiska matki z dołączonym nazwiskiem ojca. Sąd nadaje to nazwisko bezpośrednio w wyroku, stosując właściwe przepisy kodeksu rodzinnego.
