Darowizna dla obcej osoby – jak rozliczyć ją przy kilku darczyńcach?

Darowizna od osoby niespokrewnionej (III grupa podatkowa) podlega opodatkowaniu według najniższej kwoty wolnej i najwyższych stawek – obecnie do 20%.

Darowizny od różnych darczyńców nie sumują się między sobą – sumujesz wyłącznie darowizny od tej samej osoby w okresie 5 lat.

Obowiązek złożenia zeznania podatkowego SD-3 powstaje po stronie obdarowanego i co do zasady należy je złożyć w ciągu 1 miesiąca od otrzymania darowizny.

Podstawy prawne i grupy podatkowe

Darowizny w Polsce reguluje ustawa z 28 lipca 1983 r. o podatku od spadków i darowizn. W 2026 r. kwota wolna dla III grupy (osoby obce) wynosi 5 733 zł, a stawki są progresywne: 12%, 16% i 20%. Dla porównania – w przeszłości kwota wolna w tej grupie wynosiła 4 902 zł.

Poniżej zebrano podstawowe progi kwot wolnych według grup podatkowych (stan na 2026 r.):

Zasady sumowania i kilku darczyńców

Przy kilku darczyńcach warto pamiętać o kluczowych regułach:

• każdego darczyńcę liczysz osobno – sprawdzasz oddzielnie, czy łączna wartość darowizn od tej samej osoby w ciągu 5 lat przekracza kwotę wolną;
• sumujesz w okresie 5 lat – do aktualnej darowizny doliczasz wcześniejsze darowizny od tego samego darczyńcy z ostatnich 5 lat, aby ustalić podstawę opodatkowania;
• progi nie krzyżują się między darczyńcami – darowizny od różnych obcych osób nie sumują się między sobą, dlatego każdą oceniasz niezależnie;
• forma (pieniężna/rzeczowa) nie zmienia zasad podatkowych – wpływa jedynie na sposób udokumentowania i wyceny darowizny.

Formy darowizny i wymogi dokumentacyjne

Aby bezpiecznie rozliczyć darowiznę, zadbaj o rzetelne potwierdzenia i umowy:

• darowizna pieniężna – najlepiej przelew na rachunek obdarowanego lub przekaz pocztowy, które stanowią jednoznaczny dowód otrzymania środków;
• darowizna w gotówce – cywilnie skuteczna, ale bez potwierdzenia (np. umowa darowizny, pokwitowanie odbioru) rodzi ryzyko sporu dowodowego z fiskusem; dla pewności warto użyć przelewu;
• darowizna rzeczowa – umowa darowizny z danymi stron, opisem i wartością rynkową rzeczy oraz oświadczeniem o przyjęciu;
• wielu darczyńców lub wielu obdarowanych – w zeznaniu SD-3 wskaż wszystkich darczyńców/obdarowanych, a gdy brakuje miejsca dołącz załącznik SD-3/A.

Zeznanie składa wyłącznie obdarowany (nie darczyńca). Dokumenty związane z darowizną przechowuj przez co najmniej 5 lat na wypadek kontroli.

Obowiązki obdarowanego przy kilku darczyńcach

Postępuj według poniższych kroków:

1. Ustal podstawę opodatkowania – zsumuj darowizny otrzymane od każdego darczyńcy z ostatnich 5 lat i odejmij kwotę wolną właściwą dla grupy;
2. Sprawdź próg podatkowy – zastosuj stawki dla III grupy do podstawy opodatkowania (kwoty ponad limit wolny);
3. Złóż SD-3 w terminie 1 miesiąca – elektronicznie lub papierowo do urzędu skarbowego właściwego według miejsca zamieszkania obdarowanego; przy wielu darczyńcach dołącz SD-3/A;
4. Zapłać podatek – zgodnie z wyliczeniem w decyzji lub według własnych obliczeń, jeżeli urząd nie wydaje decyzji przed płatnością;
5. Każdy obdarowany rozlicza się oddzielnie – nie ma „wspólnego rozliczenia” małżonków w podatku od darowizn.

Stawki podatku dla III grupy i przykład

Poniższa tabela pokazuje stawki podatku dla III grupy. Uwaga: procenty stosuje się do podstawy opodatkowania, czyli wartości darowizny po odjęciu kwoty wolnej:

Przykład – otrzymujesz od trzech obcych osób: 6 000 zł (A), 5 000 zł (B), 4 000 zł (C). Ocena podatkowa wygląda następująco:

• Osoba A – podstawa 6 000 zł − 5 733 zł = 267 zł → 12% = ok. 32 zł;
• Osoba B – 5 000 zł ≤ 5 733 zł → brak podatku;
• Osoba C – 4 000 zł ≤ 5 733 zł → brak podatku.

Sumy od różnych darczyńców nie „krzyżują się” – każdy darczyńca ma swój własny limit i rozliczenie.

Odliczenia dla darczyńcy – czy możliwe przy darowiźnie dla obcej osoby?

Możliwości odliczeń zależą od tego, komu i na jaki cel przekazywana jest darowizna:

• osoba fizyczna → osoba fizyczna (obca) – darczyńca nie odlicza takiej darowizny w PIT;
• darowizny na cele pożytku publicznego (np. OPP, fundacje) – osoba fizyczna może odliczyć w PIT (PIT/O) do 6% dochodu; zakres obejmuje m.in. cele charytatywne, kulturalne, sportowe, krwiodawstwo;
• przedsiębiorcy w CIT – mogą odliczyć darowizny na cele pożytku publicznego do 10% dochodu.

Podatek od spadków i darowizn dotyczy wyłącznie osób fizycznych po stronie obdarowanego – osoby prawne rozliczają się na zasadach właściwych dla CIT.

Pułapki i błędy przy wielu darczyńcach

Aby uniknąć problemów, zwróć uwagę na najczęstsze ryzyka:

• brak potwierdzenia przekazania środków – gotówka bez dowodu (umowa, pokwitowanie, przelew) utrudnia wykazanie darowizny i może skutkować sporem z fiskusem;
• przekroczenie terminu – niezłożenie SD-3 w terminie 1 miesiąca naraża na odsetki i sankcje;
• pominięcie załącznika SD-3/A – przy wielu darczyńcach/obdarowanych brak SD-3/A powoduje niekompletność zeznania;
• mieszanie grup podatkowych – darowizny od obcych i od rodziny liczysz i dokumentujesz osobno, zgodnie z właściwą grupą;
• darowizny transgraniczne – obowiązek podatkowy zależy od miejsca zamieszkania stron i położenia rzeczy/praw; przy wątpliwościach skonsultuj się z doradcą podatkowym.

Praktyczna rada – prowadź ewidencję: imię i nazwisko darczyńcy, data, kwota/wartość, dowód przekazania; to znacząco ułatwi rozliczenia i ewentualną kontrolę.

Podsumowanie kroków rozliczeniowych

1. Zbierz dokumenty od wszystkich darczyńców (umowy, przelewy, wyceny).
2. Oblicz sumy per darczyńca w 5-letnim okresie i ustal podstawę opodatkowania.
3. Wypełnij SD-3 (i ewentualnie SD-3/A) i złóż w urzędzie skarbowym w terminie 1 miesiąca.
4. Zapłać należny podatek zgodnie z wyliczeniem.
5. Przechowuj dokumenty przez minimum 5 lat.

Zawsze sprawdzaj aktualne progi i stawki na stronach gov.pl, bo kwoty i limity mogą się zmieniać.