Darowizna to popularny sposób przekazywania majątku bliskim lub innym osobom, ale podlega opodatkowaniu podatkiem od spadków i darowizn. W 2026 roku obowiązują podwyższone kwoty wolne od podatku – 36 120 zł dla I grupy podatkowej, 27 090 zł dla II grupy i 5 733 zł dla III grupy, liczone łącznie od jednej osoby w okresie 5 lat.
Kwoty te obowiązują niezależnie od liczby darowizn – sumują się wszystkie świadczenia od tej samej osoby w ciągu 5 lat.
Grupy podatkowe – kto do której należy?
Podatek od darowizn zależy od stopnia pokrewieństwa między darczyńcą a obdarowanym, co określa przynależność do jednej z trzech grup podatkowych. Kwoty wolne rosną wraz ze stopniem pokrewieństwa, co faworyzuje przekazywanie majątku w rodzinie.
Poniżej znajdziesz podział na grupy wraz z limitami kwot wolnych za 5-letni okres:
- I grupa podatkowa – małżonek, zstępni (dzieci, wnuki), wstępni (rodzice, dziadkowie), pasierb, zięć, synowa, rodzeństwo, ojczym, macocha, teściowie. Kwota wolna: 36 120 zł w ciągu 5 lat od jednej osoby;
- II grupa podatkowa – zstępni rodzeństwa (bratankowie, siostrzenice), rodzeństwo rodziców (wujkowie, ciotki), zstępni i małżonkowie pasierbów; małżonkowie rodzeństwa i rodzeństwo małżonków; małżonkowie rodzeństwa małżonka. Kwota wolna: 27 090 zł w ciągu 5 lat;
- III grupa podatkowa – wszyscy inni, w tym osoby niespokrewnione. Kwota wolna: 5 733 zł w ciągu 5 lat.
Te limity obowiązują od 1 lipca 2023 roku i nie zmieniły się w 2026 roku. Limity sumują się z darowiznami od tej samej osoby otrzymanymi w ciągu ostatnich 5 lat.
Zerowa grupa podatkowa – pełne zwolnienie dla najbliższej rodziny
Osobna kategoria to zerowa grupa podatkowa (m.in. małżonek, dzieci, wnuki, rodzice, dziadkowie, rodzeństwo), gdzie darowizny mogą być całkowicie zwolnione z podatku bez górnego limitu, pod warunkiem spełnienia formalności.
Jeśli suma darowizn od jednej osoby w 5 latach przekroczy 36 120 zł, obdarowany musi zgłosić je na formularzu SD-Z2 do urzędu skarbowego w ciągu 6 miesięcy i udokumentować przekazanie (np. przelewem bankowym).
Brak zgłoszenia lub niewłaściwa forma (np. gotówka powyżej limitu bez dowodu) powoduje utratę zwolnienia i opodatkowanie na zasadach ogólnych. Zwolnienie nie dotyczy darowizn gotówkowych powyżej progu bez odpowiedniej dokumentacji.
Kiedy darowizna jest wolna od podatku?
Kwota wolna od podatku oznacza, że jeśli wartość darowizny (lub suma w 5 latach) nie przekroczy limitu dla grupy, nie ma obowiązku zgłoszenia ani płacenia podatku. Przekroczenie limitu rodzi obowiązek podatkowy, chyba że zastosuje się zwolnienie dla zerowej grupy.
Przykład – Otrzymujesz od rodzica (I grupa) darowiznę 30 000 zł w 2026 roku. Jeśli w ostatnich 5 latach nie dostałeś od niego nic więcej, mieścisz się w limicie 36 120 zł – brak podatku i zgłoszenia.
Obowiązki formalne i terminy
Oto podstawowe obowiązki i terminy, o których trzeba pamiętać:
- Zgłoszenie – dla darowizn w zerowej grupie powyżej 36 120 zł – formularz SD-Z2 w ciągu 6 miesięcy od daty darowizny;
- Dokumentacja – przelew bankowy, potwierdzenia sprzedaży rzeczy ruchomej itp.;
- Deklaracja podatkowa – formularz SD-3 w ciągu 1 miesiąca (darowizny powyżej limitu bez zwolnienia) lub SD-Z2 (zwolnienie);
- Brak zgłoszenia w terminie – podatek na zasadach ogólnych, z odsetkami.
Stawki podatku po przekroczeniu limitów
Po odliczeniu kwoty wolnej nadwyżka jest opodatkowana progresywnie:
| Nadwyżka nad kwotą wolną | Stawka podatku |
|---|---|
| Do 10 278 zł | 3% |
| Do 20 556 zł | 5% |
| Do 103 620 zł (I i II grupa) / 20 556 zł (III) | 7% / 12% |
| Powyżej | 20% |
Skale i progi różnią się między grupami podatkowymi; w praktyce najwyższe stawki dotyczą III grupy (do 20%).
Praktyczne wskazówki – jak uniknąć podatku?
Aby zminimalizować podatek i ryzyko błędów, zastosuj poniższe praktyki:
- planuj darowizny – rozłóż na raty w 5-letnim okresie, nie przekraczając limitów;
- używaj przelewu – dla zerowej grupy obowiązkowe powyżej 36 120 zł;
- zgłaszaj w terminie – unikniesz opodatkowania w najbliższej rodzinie;
- sprawdź sumę 5 lat – liczy się wszystko od tej samej osoby.
Częste błędy i pułapki
Unikaj najczęstszych pomyłek:
- gotówka bez dowodu – traktowana jak opodatkowana, nawet w zerowej grupie;
- ignorowanie 5 lat – suma poprzednich darowizn blokuje zwolnienie;
- darowizny od obcych – niski limit 5 733 zł i wysokie stawki – rozważ inne formy (np. zapis windykacyjny);
- zmiany limitów – obowiązują te z 2023 roku, ale śledź nowelizacje.
Podsumowanie kluczowych limitów w 2026 roku
Zestawienie najważniejszych limitów i zwolnień w 2026 roku:
| Grupa podatkowa | Kwota wolna (5 lat od jednej osoby) | Zwolnienie bez limitu (zerowa grupa) |
|---|---|---|
| I | 36 120 zł | Tak, po zgłoszeniu SD-Z2 |
| II | 27 090 zł | – |
| III | 5 733 zł | – |
Zawsze warto skonsultować się z urzędem skarbowym lub doradcą podatkowym, bo indywidualne okoliczności mogą wpłynąć na opodatkowanie. Artykuł oparty na stanie prawnym na rok 2026.
