W polskim prawie pracy sformułowanie „rozwiązanie umowy z dniem” oznacza, że wskazana data jest ostatnim dniem obowiązywania umowy, a stosunek pracy ustaje z upływem końca tego dnia. Skutki prawne – w tym wygaśnięcie wzajemnych praw i obowiązków – następują po zakończeniu tego dnia.
Znaczenie terminu „rozwiązanie umowy z dniem” w Kodeksie pracy i Kodeksie cywilnym
Termin „z dniem” jest powszechnie stosowany w dokumentach kończących umowę o pracę, zwłaszcza przy porozumieniu stron. Zgodnie z art. 111 § 1 Kodeksu cywilnego, termin oznaczony konkretną datą kończy się z upływem ostatniego dnia, co w praktyce oznacza, że wskazany dzień pozostaje dniem obowiązywania umowy.
Przykładowo, jeśli porozumienie wskazuje rozwiązanie umowy z dniem 31 grudnia, to 31 grudnia jest jeszcze dniem pracy – pracownik wykonuje obowiązki do końca zmiany, a umowa wygasa o północy. Data „z dniem” nie oznacza więc natychmiastowego ustania obowiązków o świcie, tylko z końcem tego dnia.
To rozróżnienie jest kluczowe, by uniknąć nieporozumień: pracownik ma prawo do wynagrodzenia za przepracowany czas, a pracodawca musi rozliczyć świadczenia (np. urlop czy ekwiwalent).
Sposoby rozwiązania umowy o pracę i rola terminu „z dniem”
Rozwiązanie umowy o pracę może nastąpić na kilka sposobów, a sformułowanie „z dniem” najczęściej pojawia się przy porozumieniu stron. Oto główne tryby:
- porozumienie stron – obie strony (pracownik i pracodawca) wspólnie ustalają datę zakończenia, która może przypaść na dowolny dzień, także wolny od pracy; wymagany jest pisemny dokument z precyzyjną datą, zgodą obu stron i – co do zasady – bez możliwości odwołania;
- wypowiedzenie – jedna ze stron składa pisemne oświadczenie z zachowaniem okresu wypowiedzenia (w zależności od stażu: 2 tygodnie, 1 miesiąc lub 3 miesiące); końcowy dzień umowy przypada „z dniem” upływu okresu wypowiedzenia;
- rozwiązanie bez wypowiedzenia – możliwe wyjątkowo, np. przy ciężkim naruszeniu obowiązków przez pracownika lub pracodawcę; skutek może być natychmiastowy („z dniem złożenia oświadczenia”), choć nie zawsze używa się tu zwrotu „z dniem”;
- wygaśnięcie umowy – następuje automatycznie, m.in. w umowie na czas określony, z upływem ostatniego dnia obowiązywania.
Przykładowe sformułowanie spotykane w porozumieniach stron brzmi:
Strony postanawiają rozwiązać umowę z dniem 30 listopada.
W umowach na czas określony oraz na okres próbny termin zakończenia jest wskazany z góry i traktowany analogicznie: ostatni dzień w umowie to dzień jej obowiązywania.
Od kiedy liczony jest skutek rozwiązania umowy?
Skutek rozwiązania umowy z dniem X następuje z upływem końca dnia X. Oznacza to:
- obowiązki pracownika – do końca wskazanego dnia należy stawić się do pracy i wykonywać zadania;
- prawa pracownika – przysługuje wynagrodzenie za dzień X (jeśli przepracowany), rozliczenie urlopu oraz świadectwo pracy w ciągu 7 dni od ustania;
- obowiązki pracodawcy – wypłata należności w dniu X lub w najbliższym terminie płatności, a po upływie dnia X brak dalszych zobowiązań wynikających ze stosunku pracy.
Przykład praktyczny: umowa rozwiązana z dniem 15 października (poniedziałek). Pracownik pracuje do końca swojej zmiany i otrzymuje wynagrodzenie za 15 października. Od 16 października stosunek pracy nie istnieje – nie przysługują urlop, L4 ani ochrona przed zwolnieniem.
W przypadku natychmiastowego rozwiązania (np. z winy pracodawcy za ciężkie naruszenie), skutek liczony jest od dnia złożenia oświadczenia, ale zwrot „z dniem” nadal odnosi się do końca tego dnia.
Praktyczne wskazówki – jak uniknąć nieporozumień?
By zminimalizować spory, w porozumieniu warto ująć następujące elementy:
- precyzyjny termin zakończenia wraz z doprecyzowaniem, że skutek następuje z upływem końca tego dnia,
- zasady rozliczenia świadczeń: wynagrodzenie, urlop, ekwiwalent,
- obowiązki po ustaniu stosunku pracy: zwrot mienia firmowego, zobowiązania wynikające z zakazu konkurencji (jeśli obowiązuje).
Przykładowy zapis, który porządkuje ten punkt:
Rozwiązujemy umowę z dniem [data], tj. z upływem końca tego dnia.
Dla pracodawcy: dokumentuj obecność w ostatnim dniu pracy, aby uniknąć sporów o nieobecność lub wynagrodzenie.
Dla pracownika: potwierdź termin pisemnie, odbierz świadectwo pracy i poproś o zaświadczenie o dochodach do ZUS.
W razie wątpliwości warto skonsultować się z prawnikiem lub PIP – nieporozumienia co do terminu często prowadzą do sporów o odprawy czy odszkodowania.
Orzecznictwo i interpretacje
Sądy pracy konsekwentnie interpretują zwrot „z dniem” jako wskazanie ostatniego dnia obowiązywania umowy, odwołując się do zasad z Kodeksu cywilnego. W sprawach o wynagrodzenie za dzień rozwiązania, pracownik – jeśli stawił się do pracy – ma prawo do pełnej dniówki. Brak precyzji w dokumencie zwykle skutkuje przyjęciem standardowej wykładni, że skutek następuje z końcem dnia.
