Rozwiązanie umowy o pracę z młodocianym za porozumieniem stron jest dopuszczalne na podstawie art. 30 § 1 pkt 1 Kodeksu pracy i nie wymaga podawania przyczyny, o ile obie strony wyrażą zgodę.
To najszybsza i najbardziej elastyczna forma zakończenia stosunku pracy, która nie podlega ograniczeniom związanym ze szczególną ochroną młodocianych (w tym z art. 196 Kodeksu pracy).
Wprowadzenie do szczególnej ochrony młodocianych pracowników
Pracownik młodociany to osoba, która ukończyła 15 lat i nie przekroczyła 18. roku życia, zatrudniona na podstawie umowy o pracę, najczęściej w celu przygotowania zawodowego.
Kodeks pracy zapewnia młodocianym szczególną ochronę przed rozwiązaniem stosunku pracy z uwagi na ich edukację i rozwój. Rozwiązanie umowy za wypowiedzeniem jest możliwe jedynie w ściśle określonych sytuacjach (np. uporczywe niewypełnianie obowiązków mimo zastosowania środków wychowawczych, likwidacja zakładu pracy).
W przeciwieństwie do wypowiedzenia, porozumienie stron pozwala na zakończenie umowy w dowolnym momencie, bez okresu wypowiedzenia i bez konieczności uzasadniania. Jeżeli pracodawca i młodociany (oraz jego przedstawiciel ustawowy) wyrażą zgodę, porozumienie stron jest rozwiązaniem najprostszym i bezkonfliktowym.
Podstawy prawne rozwiązania umowy za porozumieniem stron
Podstawę stanowi art. 30 § 1 pkt 1 Kodeksu pracy, zgodnie z którym umowa o pracę rozwiązuje się przez porozumienie stron. W przypadku młodocianych zatrudnionych w celu przygotowania zawodowego stosuje się ogólne zasady Kodeksu pracy z modyfikacjami wynikającymi z art. 194 i nast. Kodeksu pracy. Najważniejsze zasady to:
- brak ograniczeń czasowych – porozumienie można zawrzeć w dowolnym terminie, niezależnie od rodzaju i okresu trwania umowy;
- zgoda przedstawiciela ustawowego – z uwagi na niepełnoletniość młodocianego zalecane jest uzyskanie wyraźnej zgody rodzica lub opiekuna prawnego; dokument podpisują: pracodawca, młodociany i przedstawiciel ustawowy;
- forma pisemna – dla pewności ustaleń i daty rozwiązania porozumienie sporządza się na piśmie.
Inne sposoby rozwiązania stosunku pracy są bardziej sformalizowane i obwarowane przesłankami. Wypowiedzenie jest dopuszczalne m.in. przy niewywiązywaniu się z obowiązków po zastosowaniu środków wychowawczych lub przy likwidacji pracodawcy, zaś rozwiązanie bez wypowiedzenia – w przypadkach dyscyplinarnych (art. 52 K.p.) lub zdrowotnych (art. 201 § 2 K.p.).
Porozumienie stron omija te ograniczenia, co jest korzystne przy zmianie szkoły, przeprowadzce czy rezygnacji z danego zawodu.
Procedura zawierania porozumienia stron z młodocianym
Krok po kroku procedura jest następująca:
- Rozmowa wstępna – pracodawca inicjuje rozmowę z młodocianym oraz jego przedstawicielem ustawowym; omawia powody i proponowaną datę zakończenia;
- Sporządzenie dokumentu – przygotuj pisemne porozumienie z danymi umowy (data i rodzaj), datą rozwiązania oraz postanowieniami końcowymi;
- Podpisy – dokument podpisują: pracodawca (lub osoba upoważniona), młodociany i przedstawiciel ustawowy; w razie potrzeby warto odnotować informację dla szkoły/izby rzemieślniczej;
- Powiadomienia – przekaż informację do szkoły lub izby rzemieślniczej (jeśli dotyczy) wraz z datą rozwiązania i danymi umowy;
- Wydanie świadectwa pracy – świadectwo pracy wydaj w dniu ustania stosunku pracy; jeśli to niemożliwe, doręcz je lub udostępnij w ciągu 7 dni;
- Rozliczenie finansowe – wypłać należne wynagrodzenia, ekwiwalent za niewykorzystany urlop oraz inne świadczenia.
W przypadku przygotowania zawodowego poinformuj o możliwości przystąpienia do egzaminu w późniejszym terminie.
Wzór porozumienia stron – rozwiązanie umowy z młodocianym
Poniżej znajduje się gotowy wzór porozumienia stron dostosowany do umowy z młodocianym w celu przygotowania zawodowego. Wydrukuj dokument, uzupełnij dane i podpisz w dwóch egzemplarzach (po jednym dla każdej strony):
POROZUMIENIE STRON dotyczące rozwiązania umowy o pracę
Miejscowość, data: ………………………………
Poniżej podpisane strony:
Pracodawca: [Nazwa firmy lub dane pracodawcy]
Adres: …………………………………………..
NIP: ……………………………………………..
Pracownik młodociany: [Imię i nazwisko]
PESEL: ……………………………………………
Adres zamieszkania: ……………………………….
Przedstawiciel ustawowy: [Imię i nazwisko rodzica/opiekuna]
Stopień pokrewieństwa: …………………………….
Strony zawierają niniejsze porozumienie na mocy art. 30 § 1 pkt 1 Kodeksu pracy, dotyczące rozwiązania umowy o pracę zawartej w dniu [data zawarcia umowy] pomiędzy pracodawcą a młodocianym pracownikiem w celu przygotowania zawodowego [określić formę: praktyczna nauka zawodu / przygotowanie zawodowe w ramach nauki w szkole].
Strony zgodnie postanawiają, że umowa o pracę ulega rozwiązaniu z dniem [data rozwiązania, np. 31.12.2026 r.].
Strony oświadczają, że są świadome skutków prawnych niniejszego porozumienia i nie mają wobec siebie wzajemnych roszczeń finansowych poza tymi, które wynikają z Kodeksu pracy (w tym ekwiwalent za niewykorzystany urlop).
…………………………………………..
(Podpis pracodawcy lub osoby upoważnionej)
…………………………………………..
(Podpis młodocianego pracownika)
…………………………………………..
(Podpis przedstawiciela ustawowego)
Uwagi do wzoru
Przed wypełnieniem dokumentu pamiętaj o następujących zasadach:
- data rozwiązania – nie może być wcześniejsza niż data podpisania dokumentu;
- klauzula egzaminacyjna – przy przygotowaniu zawodowym dodaj zapis: „Młodociany przystąpi do egzaminu potwierdzającego kwalifikacje w zawodzie w terminie późniejszym”;
- dokumenty po podpisaniu – doręcz egzemplarze stronom oraz powiadom szkołę/izbę rzemieślniczą, jeśli dotyczy.
Zalety i ryzyka porozumienia stron
Zalety
Najważniejsze korzyści to:
- szybkość – natychmiastowe zakończenie bez okresu wypowiedzenia (wypowiedzenie to co najmniej 1 miesiąc);
- brak konieczności wskazywania przyczyny – nie trzeba wykazywać winy, reorganizacji ani spełnienia szczególnych przesłanek;
- polubowne rozstanie – minimalizuje konflikty i ułatwia sprawne wydanie świadectwa pracy.
Ryzyka
Na co uważać:
- brak zgody – jeśli młodociany lub opiekun odmówi, pozostają tryby ustawowe (np. przesłanki z art. 196 Kodeksu pracy);
- nadużycia – porozumienie nie może być wymuszone; w razie wątpliwości co do swobody oświadczeń woli sprawę może ocenić sąd;
- przeciwwskazania zdrowotne – gdy praca zagraża zdrowiu, stosuje się rozwiązania szczególne bez porozumienia (np. art. 201 § 2 Kodeksu pracy).
Powiązane obowiązki i powiadomienia
Po rozwiązaniu umowy pamiętaj o następujących obowiązkach:
- zawiadomienie szkoły/izby rzemieślniczej – przekaż dane umowy, datę rozwiązania i informację o egzaminie (jeśli dotyczy);
- świadectwo pracy – wydaj w dniu ustania stosunku pracy lub doręcz/udostępnij w 7 dni, jeśli nie było to możliwe wcześniej;
- odwołanie – co do zasady od porozumienia stron nie przysługuje odwołanie do sądu pracy; możliwe jest jednak kwestionowanie ważności przy wadach oświadczeń woli.
